سید احمد نادمی که مهمان نهمین شب از شب شعر های ستاره های سحری بود گفت : در ادبیات قبل از نیما تکلیف شکل گونه های زبانی شعر مشخص بود ،که یکی نظم بود و یکی نثر اما بعد از نیما تعریفی نسبی هم از شعر نداریم.

وی ادامه داد: امروزه کتاب های زیادی به اسم شعر منتشر می شود که برخی می گو یند شعر هست و عده ای هم معتقدند که شعر نیست . به واقع ما باید تکلیف مان را با شعر مشخص کنیم.

نادمی ادامه داد :متاسفانه امروزه چیزی به اسم نقد ادبی نداریم تا تعریفی هرچند نسبی از شعر ارائه دهد . غرب و برخی کشور های عربی توانسته اند با دنیای نو کنار بیایند اما در ایران این اتفاق نیافتاده و ما با گرته برداری از آثار ادبی جلو می رویم . نشانه اش هم این است که مجبوریم شعر ها را با هم مقایسه کنیم و نتوانیم شعر را به تنهایی و به خودی خود بسنجیم.

وی افزود : در گذشته از ذوق سلیم بهره می بردند یعنی بر اجماع سلیقه ی فرهیختگان تکیه می کردند. اکنون که تعریف قابل پذیرشی از شعر در دست نیست لااقل باید به این اجماع تکیه شود . 

این شاعر و منتقد در پایان اظهار داشت : علاوه بر تمام این ها هدف مخاطب لذت بردن از اثر هنری است و نباید خود را مشغول حزب بازی ها و دسته بندی ها کند.شعر با عقل و احساس " فرد " روبه روست و مخاطب باید رفتاری شخصی داشته باشد.

محقق گفت: تعهد صفت شعر نیست بلکه صفت شاعر است و اگر شاعری متعهد باشد شعر او هم با توجه به تعهدش جلوه خواهدرفت

وی افزود : نزول قرآن و شهادت امیر­المؤمنین و بقیه­ی مناسبت­ها در ماه مبارک رمضان فرصت های مناسبی را برای شاعران مسلمان پدید آورده است.

محقق در گفتگو با ستاد خبری این مراسم با بیان این که شعر ایران در همه­ی دوران رشد و بالندگی خودش را داشته است گفت: شعر ایران همیشه متأثر از قرآن کریم و روایات اهل بیت

 بوده و به همین دلیل اکثریت آن آمیخته با معنویت است.

وی رمضان را قلّه­ی ایام سال در پرداختن به معنویت و خودسازی معرفی کرد و افزود: در ماه رمضان از نزول قرآن گرفته تا شهادت امیرالمؤمنین علی (ع) و بقیه­ی مناسبت­ها، فرصت­های مناسبی را برای شاعران مسلمان پدید آورده که در اشعار گذشته­  شان این فرصت­ها به وفور دیده شده است.

وی با اشاره به این که بعضی از آثار شاعرانی که خودشان اهل معنویت بوده و آثارشان مأنوس با قرآن و معنویت است تصریح کرد: برخی اشعار معاصر که آبشخور آن اومانیسم غرب بوده کم­تر با عوامل معنوی مأنوس هستند.

 وی تصریح کرد: شعر امروز که تعلق به 3 دهه دارد در بهره­مندی از معنویت و آیات و روایات اهل بیت(ع) قرار گرفته است.

وی درباره­ی ویژگی­های شعر متعهد اظهار داشت: شعر متعهد زمانی می­تواند متعهد به زمان، فرم و ساختار خاصی بوده و در زمانی دیگر معتقد به معنا باشد که در این حوزه کسانی که شعر معنوی و یا شعر اجتماعی برخاسته از معنویت می­گویند، شعر متعهد از آن­ها صادر شده است.

.

وی همچنین درباره­ی نسبت شعر کودکان و نوجوانان با مذهب گفت: شعر کودک و نوجوان از فضایی سالم­تر و تعهد بیشتری نسبت به مردم و معنویت برخوردار است چرا که از عرصه­ی تاخت و تازهای سیاسی و مکاتب وارداتی به دور است.

وی با اشاره به این که سه چهره در حوزه­ی کودک و نوجوان قبل از انقلاب فعالیت داشته­اند افزود: تنها یکی از آن­ها شاعر به معنای عمیق کلمه بوده و این در حالی است که در سال­های بعد انقلاب بیش از 40 شاعر با آثار فراوان در موضوعات متنوع داریم که چون این امر در داخل انقلاب اسلامی اتفاق افتاده از تعهد بیشتری نسبت به ایمان و آرمان با مردم برخوردار است.

محمدرضا سهرابی نژاد گفت: دفاع مقدس ما در ادبیات کشورهای دیگر تأثیر داشته هم چنان که آمریکای جنوبی ازانقلاب اسلامی ما متأثر بوده است.

محمدرضا سهرابی نژاد در گفتگو با ستاد خبری مراسم ستاره های سحری با بیان این که با آغاز انقلاب تشیع، روح تازه­ای به خود گرفت افزود: انقلاب اسلامی تشیع را زنده کرد و سبب شد نسل شیعه و انقلابی به اشعار آینی روی آوردند.

وی یادآور شد: اشعار آیینی در دو، سه دهه­ی اخیر شکوفا شده تا جایی که از دوره­ های گذشته  این اشعار قوی­تر و درخشان تر گردیده است.

وی با اشاره به این که قبل از انقلاب تنها تعداد انگشت شماری شاعر آیینی داشته­ایم گفت: استاد شهریار، صفارزاده، گرمارودی از کسانی بوده­اند که در حال و هوای شعر مذهبی به سر برده و در آثار شاعران معاصر این اشعار با برداشت­های تازه و بدیعی نسبت به قبل درخشان شده است.

محمدرضا سهرابی نژاد خاطر نشان کرد: با روی کار آمدن وسایل ارتباط جمعی مضامین و مفاهیم زیادی در رابطه با ادبیات مقاومت از آمریکای جنوبی و اروپا وارد شعر ما شد ولی دفاع مقدس ما هم در ادبیات دیگران تأثیر بسیاری گذاشته هم چنان که انقلاب اسلامی ما در امریکای جنوبی تأثیر گذاشته است.

وی درباره­ی بهره­ گیری شعر دفاع مقدس از مفاهیم نیایشی اظهار داشت: قضاوت کردن درباره­ی شعر دفاع مفدس مشکل است چرا که اشخاصی که در آن سال­ها نتوانسته بودند آثارشان را منتشر کنند هم اکنون به این امر می­پردازند ولی تا حدی که آثاری در این رابطه منتشر شده پیوند تنگاتنگی از شعر آیینی و دفاع مقدس به چشم می­خورد.

وی دفاع مقدس را همانند دفاع امام حسین(ع) از کربلا معرفی کرد و افزود: ما در هشت سال دفاع مقدس فاتح شدیم و فتح کردیم و دفاع مقدس همانند کربلا مقدس است.

پرویز بیگی گفت : با وجود اینکه تعلقات مذهبی در زبان ، فرهنگ ، آداب ، سنن و جغرافیای مختلف ،متفاوت است اما ادبیات مقاومت فصل مشترک همه ی کشور هاست.

پرویز بیگی حبیب آبادی که مهمان هفتمین شب از شب های شعر ستاره های سحری بود با اشاره به قرار گرفتن ادبیات دفاع مقدس در حوزه ی ادبیات پایداری گفت: ادبیات پایداری نزد مردم همه ی کشور ها ،ادبیاتی ارزشمند است که قابلیت تحقیق ،پژوهش و تامل را دارد.

این شاعر با اشاره به تحقیقات صورت گرفته مبنی بر اینکه 30 تا 70 درصد از گذشته ی کشور ها در جنگ بوده خاطر نشان کرد : دفاع و جنگ اموری اجتناب ناپذیر هستند که مورد توجه سیاست مداران و تئوری سین ها در دنیا است ،چرا که سرنوشت کشور ها را رقم می زند.

وی افزود همه ی کشور ها با سلیقه های مختلف ، در موضوع ادبیات مقاومت دارای آرمان ها و افکار یکسانی هستند.

این شاعر وپژوهش گر یاد آور شد ارزش های دفاع مقدس ریشه ای عمیق در فرهنگ دینی ، مذهبی و حماسه ی بزرگ عاشورا دارد.

بیگی با بیان این که نوعی نگاه برتر در دفاع مقدس در ادبیات جلوه گر می شود افزود :آنگاه که رزمنده ای بر روی زمین می افتد و ما آن را شهادت می نامیم و به خدا و آسمان و بی نهایت رسیدن می دانیم این نگاه را اثبات می کند.

شاعر شعر معروف "یاران چه غریبانه" هشت سال دفاع مقدس را پیام صلح معرفی کرد و گفت : ما در طول این هشت سال شعار جنگ سر ندادیم بلکه در مقابل متجاوزان دفاع کردیم و این دفاع تنها برای رسیدن به صلح عادلانه که همان فرهنگ ،هویت ،خاک و سرزمین و باور های ما بوده است .

وی در باره ی ضرورت قرار گرفتن کلمه ی مقدس در کنار دفاع که خود فی نفسه امری مقدس است خاطر نشان کرد : تاکید در همه ی امور همیشه زیبا ست و این تاکید تعلق خاطر ما را به مقدس بودن دفاع بیشتر کرده و در حقیقت نوعی آرایه ی ادبی اتفاق افتاده است.

این شاعر با اشاره به این که ادبیات دفاع مقدس فصلی را به خود اختصاص داد که ما را به ماندگاری و پایداری در ادبیات رسانده اظهار داشت :بنا بر قول ها و گفته های دیگر اگر ما آنچه را که حاصل دفاع مقدس است از سه دهه ی گذشته برداریم ، از ادبیات این سه ده چیزی باقی نخواهد ماند.

رویکرد جدید شخصیت گرایی در دوره معاصر باعث شده تا شعر شاعران جوان از مفاهیم الهی و نیایشی تهی شده و آن ها را از بسیاری حقایق دینی چون رعایت سر سلسله عرفانی دور کند .

استاد « محمدکاظم کاظمی » شاعر و منتقد ادبی در گفت و گو با ستاد خبری همایش کلمات روزه دار با بیان این مطلب گفت : امروزه شاعران جوان ما اشعار بسیاری برای اهل بیت (ع) و اولیای خدا دارند و به عنوان موضوعات مستقل به هر یک از ایشان نگاه می کنند اما در این بین کمتر نگاهی به سمت خداوند متعال داشته اند .

وی افزود : نه تنها ولایت اهل بیت (ع) از سوی خداوند به آن ها داده شده است و هر آینه می توانست آن را از روی آن ها بردارد بلکه تمام شهادت ها ، صبرها ، رشادت ها و حرکت هایی که توسط ایشان انجام شده است برای معرفی خداوند به عموم مردم بوده و همین ضرورت توجه به حضرت حق را به ما نشان می دهد .

شاعر مجموعه « پیاده آمده بودم ، پیاده برگردم » تصریح کرد : در دوره معاصر و به ویژه شعر جوان ، مفهوم گرایی به معنای عرفانی و نیایشی آن در حوزه ادبیات کمرنگ شده و حتی در هنگام برخورد با ائمه اطهار (ع) صورت های مصیبتی و ظاهری بیش از هر چیز دیگری مورد توجه قرار گرفته و کمتر هویت عرفانی و آموزه های اهل بیت (ع) در اشعار شاعران به چشم می خورد .

این شاعر مهاجر افغانستانی با اشاره به این که سابقه ادبی ایران از افغانستان هیچ گاه جدا نبوده است گفت : کشور ما و کشور ایران در ادبیات کهن فارسی یک پیشینه مشترک دارد و در دوره معاصر نیز با یکدیگر تعاملات زیادی دارند و همین امر باعث شده تا این خلاء عظیم در حوزه نیایش های ادبی در آن جا هم احساس شود .

وی افزود : در گذشته دیوان شاعران با توحیدیه و مدح خداوند آغاز می شد و هیچ دفتری دون نام مقدس احد یکتا هویتی نداشت اما در شعر امروز این اتفاق مبارک در ادبیات کمرنگ شده و به جز شاعرانی چون سلمان هراتی ، هیچ نگاه تازه ای در این حوزه صورت نگرفته است .

این شاعر و منتقد ادبی ادامه داد : گروهی در این اندیشه اند که پرداختن به موضوعات گذشته هیچ لطفی ندارد و گروهی هم احساس می کنند شعر فارسی با توحیدیه های گذشتگان اشباع شده است و نباید به سراغ این حوزه های کهن ادبی رفت در حالی که ذات قدیم خداوندی با ذات جدید آن تفاوتی نداشته و او همانا اول و آخر و ظاهر و باطن هستی و آفرینش است و هیچ گاه پرداختن به او رنگ کهنگی به خود نخواهد گرفت .

وی با اشاره به این که عدم شناخت ذات کردگار مشکلاتی را نیز در این حوزه پدید آورده است خاطر نشان کرد : برخی جوانان با استفاده از دیدگاه های مدرن و پست مدرن به سراغ خدا رفته و او را به شکلی که می خواهند به تصویر کشیده اند که این موضوعی شطح آمیز و غیر متشرعانه است و خدایی را که عرضه می کند با حقیقت خداوند فاصله زیادی دارد .

محمدکاظم کاظمی با اشاره به این که شاعران اهل سنت بیش از شیعیان به موضوعات نیایشی و خداوند می پردازند زیرا تعداد موضوعات آیینی آن ها بسیار محدودتر است و گرایش آن ها به قرآن و رسول اکرم (ص) فضای بیشتری برای تجلی این بخش از ادبیات پیدا کرده است و باعث شده تا وجود خداوند در اشعار آن ها بیشتر دیده شود .

وی در پایان با تأکید بر این که جهان تشیع و شاعران آن نباید سلسله مراتب عرفانی و دینی را فراموش کنند گفت : ماه مبارک رمضان و روزهای نزول برکت آیات الهی فرصت مناسبی است تا ما خود را از زشتی ها و پلشتی ها دور کنیم و با اندیشه و تفکری دوباره و معرفتی آشکارا به سراغ ذات خداوندی و اهل بیت (ع) آمده و بخش های بیشتری از این حقایق بزرگ را به جامعه عرضه کنیم .

همیشه فضای فرهنگی هر جامعه ای با ادبیات آن یک تعامل دو سویه و مستقیم دارد که با هر تغییری بر روی یکدیگر تأثیر می گذارند و امروزه با ورود یک سویه ادبیات غرب و فرهنگ آن در ایران ، فضای فرهنگی جامعه به سرعت در حال تغیر است .

دکتر « علیرضا قزوه » رییس سابق شورای عالی شعر و موسیقی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و وابسته فرهنگی ایران در دهلی هند ، در گفت و گو با ستاد خبری همایش کلمات روزه دار با بیان این مطلب گفت : ادبیات هر ملتی خلاصه ای از فرهنگ و اندیشه ان ملت است و ترجمه یک سویه ادبیات غرب به زبان فارسی باعث می شود تا هیچ تقابل زبانی و فرهنگی اتفاق نیافتاده و تنها شاهد ورود غیر مستقیم فرهنگ های آن ها به کشورمان باشیم .

وی افزود : در بسیاری از کشورهای جهان پیش از ترجمه هر اثری کارشناسان علوم اجتماعی و جامعه شناسان نیز ان کتاب را بررسی کرده و تأثیرات فرهنگی آن را در جامعه برآورد می کنند و در صورت عدم بروز مشکلات فرهنگی اجازه ترجمه را به مترجم آن خواهند داد و این در حالی است که در کشور ما کمتر چنین اقداماتی به چشم می خورد و همواره بعد از انتشار هر اثر هنری ، باید منتظر بازخوردهای اجتماعی آن باشند .

این شاعر و منتقد ادبی تصریح کرد : یکی دیگر از آسیب های ترجمه در حوزه شعر و ادبیات فارسی ، معرفی ناقص سبک های ادبی رایج در غرب و بازی های زبانی و فرمی متناسب با زبان و فرهنگ آن جامعه است که در بین جوانان ما رواج پیدا کرده و با ناقص کردن این حوزه در طولانی مدت ، پیوند ادبیات معاصر با پیشینه کهن شعر فارسی را تهدید می کند .

وی ادامه داد : شعر معاصر ایران باید زبان و هویت ایرانی و آیینی خود را حفظ کند زیرا این زبان آسان به دست نیامده و قرن ها تغییر و تحول را در پیشینه خود به دنبال دارد .

خالق مجموعه شعر « از نخلستان تا خیابان » با اشاره به رشد زیاد ادبیات معاصر در حوزه های اجتماعی و فرهنگی اظهار کرد : ادبیات معاصر در حوزه های محتوایی رشد بسیار خوبی داشته است و از قابلیت بسیار بالایی برای ترجمه برخوردار است و باید با استفاده از مترجمان آشنا با ادبیات و فرهنگ زبان مقصد و زبان مبدأ ، آثار ادبی خود را به دیگر کشورها عرضه کنیم و راه را برای تقابل و تطابق فرهنگی با دیگر ملت ها هموار کنیم .

وی در پایان یادآوری کرد : همواره در درون سنت قالب هایی وجود دارد که به سادگی می تواند نو شده و به هر جامعه ای عرضه شود و تنها راه زنده نگه داشتن زبان فارسی و توسعه آن در دوره معاصر ، پرورش جوانانی مستعد و آشنا با فرهنگ اصیل ایرانی و اسلامی برای عرضه محتوای ادبیات کهن فارسی با زبان امروزی به دیگر ملت ها است .

استاد کیومرث عباسی قصری که مهمان هفتمین شب از شب های شعر ستاره های سحری بود گفت :زبان زنده زبانی است که در ادبیات متجلی شده باشد.

این شاعر قصر شیرینی با بیان خاطره ای ادامه داد :در زمانی که در ارتش خدمت می کردم دوستی کتابی قدیمی به من امانت داد با عنوانی شبیه "سابقه ی تاریخی زبان در ایران" . ضمن فیش برداری از این کتاب متوجه شدم چیزی حدود 80درصد واژه هایی که در کردی کلهری وجود دارد در زبان های اوستا و پهلوی نیز کاربرد داشته و حتی نحوه ی ساخت واژه ، پسوند ها و...آنها یکسان است.

وی ادامه داد: من تصمیم داشتم این اطلاعات را کامل کنم و به صورت فرهنگ لغات کردی منتشر کنم.اما دیدم این کار کافی نیست چون برای زنده نگه داشتن زبان ، باید آن را به خدمت ادبیات در آوریم.

قصری با اظهار ناراحتی برای از بین رفتن زبان ها گفت: زمانی که با نسل جدید روبرو می شویم می بینیم متاسفانه کردی بلد نیست و حتی زمانی که مثلا در خانه پدر و مادی کردی صحبت می کنند فرزندان لب به اعتراض می گشایند ، و این اتفاق خوبی نیست.

وی اظهار داشت :خوشبختانه هستند شاعران نسل جدیدی که به زبان مادری خود رجوع کرده اند و شعر های خلاقانه ای سروده اند.

عباسی قصری با اشاره به این مسئله که هشت سال دفاع مقدس برای کردها بسیار عینی بوده و آنها مستقیما با جنگ دست و پنجه نرم کرده اند افزود: در شعر شاعران کرد مسائل مربوط به جنگ مطرح شده و اثار قابل ملاحظه ای خلق کرده اند.

وی در انتها خاطر نشان کرد : کردی زبانی ریشه دار و تاریخی است و اگر کسی به دنبال آن باشد منابع زیادی برای اثبات این مسئله وجود دارد.

لازم به ذکر است شب های شعر ستاره های سحری در روزهای زوج ماه مبارک رمضان از دو ساعت پیش از اذان مغرب آغاز و تا افطار ادامه خواهد داشت. گفتنی است در روزهای فرد ماه مبارک رمضان برنامه ی افطار با هنرمندان از اذان مغرب تا دو ساعت بعد از افطار برگزار خواهد شد. .
همچنین اطلاعات مربوط به این مراسم از طریق پایگاه های اینترنتی :
www . eftar.blogfa.comو www.eftari.blogspot.com در اختیار ادب دوستان قرار می گیرد.
علاقه مندان جهت شرکت در این مراسم می توانند روز شنبه 30 شهریور مصادف با19 رمضان به نشانی تهران ، خیابان شریعتی ، بالاتر از پل سیدخندان ، خیابان جلفا ، فرهنگسرای ارسباران (هنر) مراجعه کنند.

محمدعلی حضرتی گفت: نگاه توحیدی در شاعران معاصر کاهش یافته و همین امر سبب شده که روح نیایش و گفتگوی با خدا در ادبیات معاصر ما کم رنگ شود.

محمدعلی حضرتی در گفتگو با ستاد خبری این مراسم با بیان این که بین انسان و خالق رابطه ای است که هیچ چهارچوبی ندارد گفت: به قول حافظ مهم آن است که حدیث عشق بیان شود و این گفتگو با هرزبانی می تواند اتفاق بیفتد.

وی با بیان این که سطح فرهنگی ما از توحید به تجسّم تنزل یافته است افزود: در میان شاعران بخصوص در زمان معاصر نگاه توحیدی کم تر از دوره های درخشان شعر فارسی مشاهده می شود.

وی خاطر نشان کرد: ترویج نوعی از شعر آیینی در جشنواره ها موجب شده تا نگاه توحیدی به نگاه فردی تنزّل یابد.

وی با اشاره به این که بخش عمده ای از شعر ما، مربوط به رابطه ی انسان با خدا است اظهار داشت: بخش عمده ای از اشعار عاشقانه، عارفانه و تعلیمی ما مربوط به رابطه ی انسان با خدا است که این موضوع در اشعار کم رنگ شده و سبب شده بخش بزرگی از ثروت ادبی مان را از دست بدهیم.

نیایش های باقی مانده از معصومین (ع) بنیان های فکری بسیار عمیقی را در خود نهفته کرده اند که در هیچ یک از احادیث دیده نمی شود زیرا مخاطب نیایش ها خداوند بوده و مخاطب احادیث مردم بوده اند .

حجت الاسلام والمسلمین « زکریا اخلاقی » شاعر و منتقد ادبی در گفت وگو با ستاد خبری همایش کلمات روزه دار با بیان این مطلب گفت : بخش بزرگی از ادبیات فارسی را نیایش ها تشکیل می دهند که ریشه در فرهنگ آیینی و اسلامی مردم داشته و از ائمه معصومین (ع) الگوبرداری شده است .

وی افزود : مهم ترین آموزه های دینی و اسلامی ما نیز از همین نیایش ها و ادعیه های جاری از سوی بزرگان دین سرچشمه می گیرد زیرا در مجال تقابل اندیشه های معصومین با ذات مقدس خداوندی جریان های عرفانی زیادی به وجود می آید که در هیچ کجای دیگر دیده نمی شود .

این شاعر نام آشنای استان یزد با تأکید بر معارف ژرف و عمیق نهفته در نیایش ها و فرم ساختاری و ادبی آن ها گفت : ادبیات ما یک هنر بزرگ است که از دیرباز تا امروز در سایه مفاهیم دینی حرکت می کند و همواره نیایش به عنوان مهمترین بخش آموزه های دینی در آن از جایگاه ویژه ای برخوردار است .

وی تصریح کرد : تا زمانی که آشنایی شاعران با مفاهیم دینی چون نیایش ها سطحی و عوامانه باشد نمی توان انتظار داشت که ادبیات بتواند یک حرکت تازه در این عرصه ایجاد کند و بتواند روح عرفانی حاضر در ادبیات کهن را در خود به نمایش بگذارد.

حجت الاسلام والمسلمین زکریا اخلاقی در پایان یادآوری کرد : این رویکردهای سطحی و عوامانه در تمام عرصه های دینی و فرهنگی جامعه رخ داده است و باید از سوی کارشناسان علوم اجتماعی و علمای دینی آسیب شناسی شده و راه حلی برای عمیق تر شدن نگاه فرهیختگان و سایر عوام جامعه در حوزه های دینی به متولیان فرهنگی پیشنهاد شود تا بتوانیم شاهد تحولات جدیدی در عرصه های مختلف دینی و ادبی کشور باشیم .